Ludzie dziwią się, że etyczne, produkowane w Polsce ubrania są tak drogie. Ja natomiast uważam, że trzeba się dziwić, i protestować, kiedy ubrania są zbyt tanie.
Ja od dwóch lat nie kupuję fast fashion (i nigdy nie korzystałam z platform takich jak Shein i Temu) – zakupy odzieżowe robię albo w polskich sklepach, albo w lumpeksach, na Vinted lub OLX. Uwielbiam moje ubrania wykonane w Polsce, ponieważ są one zdecydowanie lepiej wykonane od tych w popularnych sieciówkach. Chociaż w mojej szafie nie mam jeszcze zbyt wielu takich ubrań. Sama często waham się, gdy mam wydać 300 zł na spodnie lub bluzę. Ale wiem, że jest to bardziej etyczny wybór, a do tego inwestycja na lata.
Dlaczego etyczna moda tyle kosztuje?
Wiele osób zastanawia się, czemu ubrania z małych polskich marek, szyte lokalnie – często w Polsce – kosztują kilkaset złotych, podczas gdy w sieciówkach można kupić coś za 50-100 zł. Z mojego doświadczenia: nie zawsze są to kaprysy projektantów ani próba „wyciągnięcia” pieniędzy – te ceny są wynikiem rzeczywistych kosztów produkcji oraz świadomego podejścia do mody.
Co składa się na cenę ubrania
Warto uświadomić sobie, jakie elementy generują koszty:
- Materiały – tkaniny, nici, guziki, zamki, dodatki. W przypadku marek ekologicznych czy lokalnych często używane są droższe materiały: bawełna organiczna, tkaniny z recyklingu, naturalne barwniki, lepsze wykończenia.
- Praca – uczciwe wynagrodzenia dla krawcowych i pracowników, legalne zatrudnienie, opłaty (składki, podatki), bez cięcia kosztów kosztem godziwych warunków.
- Koszty operacyjne firmy – lokal, maszyny, prąd, koszty administracyjne, księgowość, transport, pakowanie, ewentualne certyfikaty, dokumentacja. To wszystko składa się na faktyczne koszty prowadzenia działalności.
- Mała skala produkcji – często to pojedyncze sztuki lub małe serie. W przeciwieństwie do sieciówek, które masowo produkują tysiące ubrań. Przy małych seriach nie działa efekt skali, a koszty jednostkowe są znacznie wyższe.
- Transparentność i etyka – firmy etyczne często chcą być uczciwe wobec klientów: jasno komunikują, skąd pochodzi materiał, kto uszył ubranie, ile kosztowała produkcja, ile idzie na podatki i pracę. To wymaga prowadzenia dokumentacji, audytów lub po prostu regularnego raportowania, co generuje dodatkowe koszty.
Jednym słowem – płacimy więcej za uczciwość, jakość i odpowiedzialność.
Dlaczego tanią odzież trudno porównać z tą etyczną
- W przypadku ubrań ultra-tanich często obniża się koszty pracy – minimalne lub niższe wynagrodzenia, problemy z warunkami pracy, brak transparentności.
- Używa się tanich materiałów: sztuczne tkaniny, poliester, tanie, toksyczne barwniki – co często skutkuje krótszą żywotnością ubrań, szybszym zniszczeniem, a w konsekwencji… częstszym wyrzucaniem i kupowaniem nowych (co jest przeciwieństwem idei zrównoważonej garderoby).
- Taki „pozornie tani” koszt z jednej strony oszczędza portfel dziś – ale z drugiej amortyzuje się to kosztem środowiska i warunków pracy osób, które te ubrania szyją. Etyczna odzież „płaci cenę rzeczywistą”, podczas gdy fast fashion często tę cenę ukrywa.
Wartość dodana – czyli co otrzymujesz kupując etycznie
Kupując etyczną odzież:
- masz świadomość – ponieważ wiele marek transparentnie podaje, ile kosztuje materiał, ile praca, ile koszty prowadzenia działalności – widzisz naprawdę, za co płacisz.
- dostajesz lepszą jakość – czasem odzież jest trwalsza, uszyta staranniej, z lepszych materiałów; często to rzeczy, które wytrzymają lata.
- realnie wspierasz godne warunki pracy dla ludzi – osoby, które szyją ubrania, mają uczciwe wynagrodzenie i pracują w bezpiecznych warunkach.
- często też dbasz o środowisko naturalne – naturalne materiały, mniej odpadów, mniej toksycznych chemikaliów, produkcja na mniejszą skalę, mniejszy ślad ekologiczny.
Transparentność
Wiele polskich sklepów odzieżowych, w których kupuję, publikuje na swoich stronach lub w mediach społecznościowych informacje, co dokładnie składa się na cenę. Dzięki temu wiem, ile pieniędzy, które wydaję np. na bluzkę, idzie na podatki, ile na koszty, a ile na faktyczny zysk sklepu. Bardzo podoba mi się taka transparentność – i jest to coś, czego sklepy fast fashion nie oferują.
Jeden z moich ulubionych sklepów, Elementy Wear, publikują te informacje w takiej formie:
Z kolei Atelier Luks, gdzie niedawno kupiłam prezent dla mamy (i dla siebie pierścionek) przedstawia składowe swoich cen w taki graficzny sposób na Instagramie:
